มารยาทการไปงานศพแบบไทยที่ควรรู้
ประเด็นสำคัญ
- แต่งกายด้วยชุดสีดำหรือสีเข้มเรียบร้อย หลีกเลี่ยงเสื้อยืด กางเกงขาสั้น และรองเท้าแตะแม้จะเป็นสีดำ
- จุดธูปหนึ่งดอกแล้วปักในกระถาง ค้อมศีรษะคารวะโดยไม่ยกมือไหว้ เพราะเป็นการไว้อาลัยผู้ล่วงลับ
- หากไม่ได้นำพวงหรีดมา ควรมอบซองช่วยงานให้เจ้าภาพ พร้อมเขียนชื่อให้ชัดเจนและกล่าวแสดงความเสียใจ
- งดถ่ายเซลฟี่ ปิดเสียงโทรศัพท์ และสำรวมกิริยาวาจาตลอดช่วงพระสวดอภิธรรม
- ในพิธีฌาปนกิจ รอให้พระขึ้นวางดอกไม้จันทน์ก่อน แล้วจึงต่อแถวขึ้นวางอย่างเป็นระเบียบ
มารยาทการไปงานศพแบบไทยสรุปสั้นได้ว่า แต่งกายสุภาพด้วยชุดสีดำหรือสีเข้ม สำรวมกิริยาวาจาในพิธี และแสดงความเคารพต่อผู้ล่วงลับและเจ้าภาพอย่างจริงใจ หากเข้าใจหลักเพียงไม่กี่ข้อ คุณก็ไปร่วมงานได้อย่างมั่นใจ ไม่เก้อเขินและไม่พลาดธรรมเนียมสำคัญ
บทความนี้รวบรวมสิ่งที่ควรรู้ไว้ตั้งแต่ก่อนออกจากบ้านจนถึงวันฌาปนกิจ เพื่อให้คุณร่วมงานด้วยความเคารพและเหมาะสมกับวัฒนธรรมไทย
การแต่งกายให้เหมาะสมกับงานศพ
การแต่งกายไปงานศพควรเน้นชุดสีดำเป็นหลัก หากไม่มีสามารถใช้สีเข้มอื่นได้ เช่น สีกรมท่าหรือสีเทาเข้ม โดยยึดความเรียบร้อยและสุภาพเป็นสำคัญ ตามคำแนะนำของหอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร ทั้งเจ้าภาพและแขกผู้มาร่วมงานพึงแต่งกายให้เรียบร้อยเหมาะกับโอกาส
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงคือเสื้อยืด กางเกงขาสั้น และรองเท้าแตะ แม้จะเป็นสีดำก็ตาม เพราะยังถือว่าไม่สุภาพพอสำหรับพิธี แม้เป็นงานสวดอภิธรรมในช่วงเย็นที่ดูไม่เป็นทางการนัก ก็ควรรักษาความเรียบร้อยไว้เช่นกัน
ข้อแนะนำเรื่องการแต่งกาย:
- ผู้หญิง: เสื้อและกระโปรงหรือกางเกงขายาวสีดำ ทรงสุภาพ ไม่รัดรูปหรือเปิดเผยจนเกินไป
- ผู้ชาย: เสื้อเชิ้ตสีดำหรือสีเข้ม กางเกงขายาว รองเท้าหุ้มส้น
- งานพระราชทานเพลิงหรือพิธีที่เป็นทางการ: ผู้ชายควรสวมสูทหรือเสื้อเชิ้ตขาวผูกเนกไท ผู้หญิงสวมถุงน่อง
การวางตัวและการแสดงความเคารพในพิธี
เมื่อถึงงาน ให้ไปคารวะทักทายเจ้าภาพและกล่าวแสดงความเสียใจก่อน จากนั้นจึงเข้าสู่การเคารพศพ ธรรมเนียมไทยคือจุดธูปหนึ่งดอก ปักลงในกระถางหน้าหีบศพ แล้วค้อมศีรษะคารวะโดยไม่ยกมือไหว้ เพราะการไหว้เป็นการแสดงความเคารพต่อสิ่งมงคล ส่วนงานศพเป็นการไว้อาลัยผู้ล่วงลับ
หากมีการจุดเทียน ในงานอวมงคลอย่างงานศพจะเริ่มจุดทางด้านซ้ายก่อน ซึ่งตรงข้ามกับงานมงคลที่เริ่มทางขวา รายละเอียดเล็กน้อยเช่นนี้สะท้อนความใส่ใจของผู้มาร่วมงาน
ระหว่างพระสงฆ์สวด ควรนั่งสำรวม ปิดเสียงโทรศัพท์ และงดการพูดคุยเสียงดัง การรักษาความสงบคือการให้เกียรติทั้งผู้ล่วงลับ ครอบครัวเจ้าภาพ และพระสงฆ์ที่ประกอบพิธี
การมอบซองและการแสดงความเสียใจ
หากคุณไม่สะดวกนำพวงหรีดมาร่วมงาน การมอบซองช่วยงานให้เจ้าภาพคือธรรมเนียมที่เหมาะสม เงินในซองถือเป็นการร่วมบุญและช่วยแบ่งเบาค่าใช้จ่ายในการจัดงานซึ่งมักมีหลายคืน จำนวนเงินไม่มีกำหนดตายตัว ขึ้นอยู่กับความสนิทและกำลังทรัพย์
ข้อควรปฏิบัติเมื่อมอบซอง:
- เขียนชื่อผู้ร่วมงานบนซองให้ชัดเจน เพื่อให้เจ้าภาพทราบและขอบคุณได้ถูกต้อง
- หากมีสมุดลงนามหรือบัตรไว้อาลัย ควรใช้ปากกาสีดำเขียน
- นำซองหย่อนในกล่องรับที่จัดไว้ หรือมอบให้เจ้าภาพโดยตรง
การแสดงความเสียใจไม่จำเป็นต้องใช้คำพูดยาว เพียงกล่าวสั้นกระชับด้วยน้ำเสียงจริงใจ เช่น ขอแสดงความเสียใจด้วยครับหรือค่ะ ก็เพียงพอและเหมาะสมแล้ว หากไปร่วมงานด้วยตนเองไม่ได้และต้องการส่งพวงหรีดแทน บริการจัดส่งพวงหรีดถึงวัดและศาลาอย่าง Aorest ก็ช่วยให้เรื่องนี้สะดวกขึ้น โดยเลือกแบบและเวลาจัดส่งให้ทันพิธีได้
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงในงานศพ
การรู้ว่าอะไรไม่ควรทำสำคัญพอกับการรู้ว่าควรทำอะไร เพราะงานศพเป็นโอกาสที่ต้องการความสำรวมเป็นพิเศษ สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง ได้แก่
- ถ่ายเซลฟี่หรือถ่ายภาพเล่นในบริเวณพิธี
- สวมเสื้อผ้าสีสันฉูดฉาดหรือลวดลายสะดุดตา
- พูดคุยเสียงดังหรือหัวเราะระหว่างพระสวด
- ลุกออกจากงานกลางคันโดยไม่แจ้งเจ้าภาพ หากจำเป็นต้องกลับก่อน ควรบอกลาอย่างสุภาพ
- นำเด็กเล็กที่ยังดูแลยากเข้าไปในช่วงพิธีสำคัญ หากพาไปควรดูแลให้อยู่ในความสงบ
หลักง่ายคือ ถามตัวเองว่าการกระทำนั้นรบกวนความสงบของงานหรือไม่ หากใช่ ควรงดไว้ก่อน
มารยาทการร่วมพิธีสวดอภิธรรมและฌาปนกิจ
พิธีสวดอภิธรรมคือการสวดในช่วงค่ำก่อนถึงวันฌาปนกิจ ครอบครัวไทยนิยมจัด 3 คืน 5 คืน หรือ 7 คืน ขึ้นอยู่กับความพร้อม หากคุณไปร่วมในคืนสวด ควรไปถึงก่อนเวลาเริ่มพิธีเล็กน้อย นั่งในที่ที่จัดไว้ และร่วมพิธีด้วยความสงบจนจบ
ในวันฌาปนกิจจะมีการวางดอกไม้จันทน์เป็นการอำลาครั้งสุดท้าย ธรรมเนียมคือรอให้พระสงฆ์ขึ้นวางก่อน จากนั้นผู้ร่วมงานจึงต่อแถวขึ้นวางดอกไม้จันทน์ที่เชิงตะกอนอย่างเป็นระเบียบ ค้อมศีรษะคารวะ แล้วเดินลงด้วยอาการสำรวม ดอกไม้จันทน์ทำจากไม้จันทน์หอมและถือเป็นเครื่องสักการะส่งดวงวิญญาณ หากต้องการเข้าใจสัญลักษณ์ของดอกไม้ในพิธีมากขึ้น อ่านเพิ่มได้ที่ความหมายของดอกไม้ในงานศพไทย
ความผูกพันของคนไทยกับธรรมเนียมนี้เห็นได้ชัดในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เมื่อปี 2560 ซึ่งมีประชาชนกว่า 19 ล้านคนทั่วประเทศร่วมวางดอกไม้จันทน์ที่ซุ้มถวายดอกไม้จันทน์กว่า 878 แห่ง ตามรายงานของ Scattering Ashes สะท้อนว่าการวางดอกไม้จันทน์เป็นการแสดงความเคารพที่ฝังลึกในวัฒนธรรมไทย
เมื่อเข้าใจมารยาทเหล่านี้แล้ว ขั้นตอนต่อไปก่อนไปร่วมงานคือเตรียมของให้พร้อม ตรวจสอบเวลาและสถานที่จัดงานกับเจ้าภาพ เลือกชุดสีดำที่เรียบร้อย และหากตั้งใจส่งพวงหรีด ควรสั่งล่วงหน้าเพื่อให้ไปถึงทันพิธี เพียงเท่านี้คุณก็พร้อมร่วมไว้อาลัยได้อย่างสมเกียรติและเต็มไปด้วยความเคารพ
คำถามที่พบบ่อย
ไปงานศพควรแต่งตัวสีอะไร
ควรแต่งกายด้วยชุดสีดำเป็นหลัก หากไม่มีสามารถใช้สีเข้มอื่นได้ เช่น สีกรมท่าหรือสีเทาเข้ม เน้นความเรียบร้อยสุภาพ ไม่ใส่สีสันฉูดฉาด
ไปงานศพต้องยกมือไหว้ตอนจุดธูปไหม
ไม่ยกมือไหว้ ธรรมเนียมคือจุดธูปหนึ่งดอก ปักลงกระถางหน้าหีบศพ แล้วค้อมศีรษะคารวะ เพราะการไหว้เป็นการแสดงความเคารพต่อสิ่งมงคล ส่วนงานศพเป็นการไว้อาลัย
ควรใส่ซองช่วยงานศพเท่าไร
ไม่มีจำนวนตายตัว ขึ้นอยู่กับความสนิทและกำลังทรัพย์ของผู้มาร่วมงาน สิ่งสำคัญคือเขียนชื่อให้ชัดเจนและมอบด้วยความตั้งใจช่วยเหลือเจ้าภาพ
สวดอภิธรรมจัดกี่คืน
ไม่ตายตัว ครอบครัวนิยมจัด 3 คืน 5 คืน หรือ 7 คืน ขึ้นอยู่กับความพร้อมของเจ้าภาพ ก่อนจะมีพิธีฌาปนกิจในวันสุดท้าย
วางดอกไม้จันทน์อย่างไรให้ถูกต้อง
รอให้พระสงฆ์ขึ้นวางก่อน จากนั้นผู้ร่วมงานต่อแถวขึ้นวางดอกไม้จันทน์ที่เชิงตะกอนอย่างเป็นระเบียบ ค้อมศีรษะคารวะ แล้วเดินลงด้วยอาการสำรวม
